8 giờ tối hôm đó, con đã ngủ, mình cũng vừa định nhắm mắt một chút thì thấy con rùng mình. Mình không tin vào mắt mình, lay chồng dậy ngồi trông con cùng. Chưa tới 5 phút sau, con rùng mình thêm một lần nữa, mạnh hơn hẳn.
Đó là lần thứ ba bé nhà mình bị bệnh tay chân miệng. Con đã bị hai lần rồi, nên lần này mình nghĩ cũng sẽ như những lần trước. Mình viết lại chuyện này để sau này con đọc, và để mẹ nào đang có con nhỏ biết bệnh tay chân miệng ở trẻ có thể trở nặng nhanh tới mức nào.
Điều mình mong mẹ nào cũng nhớ: Bệnh tay chân miệng không có thuốc điều trị đặc hiệu, bác sĩ theo dõi và xử trí theo mức độ. Theo Bệnh viện Nhi Trung ương, có 3 dấu hiệu sớm báo bệnh đang chuyển nặng: bé quấy khóc dai dẳng, sốt trên 38,5°C kéo dài hơn 48 giờ mà không hạ, và giật mình. Thấy một trong các dấu hiệu này thì mẹ đưa con đến bệnh viện ngay, đừng chờ.
Bài này mình đăng từ năm 2020, tháng 10/2026 mình sửa lại phần kiến thức theo hướng dẫn của bệnh viện nhi và giữ nguyên chuyện nhà mình.
Chuyện nhà mình: từ nốt đỏ dưới chân đến phòng cấp cứu
Mình ghi lại đúng theo từng ngày, vì nhìn lại mới thấy mọi thứ diễn ra nhanh thế nào:
- Ngày 26/9: mình phát hiện mấy nốt đỏ dưới chân con.
- Ngày 27/9: con sốt nhẹ.
- Ngày 28/9: nốt đỏ nhiều hơn, miệng bắt đầu lở. Bác sĩ xác định con bị tay chân miệng, mình cho con nghỉ học.
- Ngày 29/9: con bỏ ăn. Sáng mình đưa con đi khám lần 2, bác sĩ thấy vẫn nhẹ nên cho về theo dõi ở nhà.
Khoảng 4 giờ chiều 29/9, mình thấy con không ổn nên cho con nhập viện luôn. Rồi tới 8 giờ tối thì chuyện con rùng mình xảy ra như mình kể ở trên. Lần thứ hai con rùng mình, mình lật đật chạy đi gọi bác sĩ. Bác sĩ chạy qua và may mắn thấy tận mắt con rùng mình lần thứ ba.
Con được làm hồ sơ chuyển viện ngay trong tối đó. Lúc ấy đang mùa dịch, bệnh viện nào cũng đông, hai vợ chồng bàn nhanh rồi bắt taxi lên Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố trong đêm. Tới nơi là 1 giờ sáng, trên đường đi con đã giật mình thêm mấy lần. Lấy máu xét nghiệm cho con khó lắm, vì con lở miệng, bỏ ăn bỏ uống mấy ngày rồi, phải lấy tới lần thứ hai mới đủ.
Vì con giật mình có nhân viên y tế chứng kiến, bác sĩ cho con dùng thuốc ngay mà không phải mất thêm thời gian quan sát. Nhưng con không đáp ứng, vẫn quấy, vẫn giật mình, tim đập nhanh dù không sốt, nên được chuyển xuống phòng cấp cứu. Bác sĩ nói con đã ở mức nặng (độ 2B) và giải thích thẳng với vợ chồng mình những biến chứng có thể xảy ra nếu con tiếp tục không đáp ứng điều trị.
Nghe xong, mình chỉ biết lặng lẽ vào toilet khóc một trận.
Những ngày sau đó, con nằm mê man, có lúc sốt cao liên tục. Cả nhà thay nhau canh con suốt ngày đêm: đo nhiệt độ, lau mát khi con sốt, để ý xem con có giật mình không. Chính mẹ mình (bà ngoại của bé) là người phát hiện con quéo tay quéo chân trong lúc ngủ, và báo bác sĩ ngay.
Khi con tạm ổn và tỉnh lại, mắt con vẫn lừ đừ. Giác quan của người mẹ cho mình biết có điều gì đó rất lạ. Và đúng là tối đó, lúc ngủ không còn thuốc, con co giật, mắt trợn ngược, cắn lưỡi 3–4 lần. Đã có những lúc cả nhà gần như tuyệt vọng. May mắn cuối cùng, bé nhà mình đã trở về khỏe mạnh.
Từ hôm đó, mình chẳng mong con thành hoa hậu hay bác sĩ gì nữa, chỉ cần con mạnh khỏe là đủ rồi.
Đây là chuyện nhà mình, mỗi bé mỗi khác. Mình kể để các mẹ cảnh giác, không phải để làm phác đồ. Thuốc nào, dùng lúc nào là do bác sĩ quyết định sau khi khám trực tiếp, mẹ đừng tự mua thuốc cho con theo chuyện của ai cả nha.
Hai bài học mình phải trả giá mới thấm
Quan sát con cả lúc con ngủ
Cả lần con rùng mình đầu tiên lẫn lần bà ngoại thấy con quéo tay chân đều xảy ra khi con đang ngủ. Nếu tối hôm đó mình ngủ luôn, mình không dám nghĩ chuyện gì sẽ xảy ra. Nên khi con đang bị tay chân miệng, nhất là mấy ngày đầu, nhà mình nên chia ca để luôn có người để mắt tới con, kể cả ban đêm.
Con giật mình thì để bác sĩ được thấy
Vì sao mình nói may mắn khi bác sĩ thấy tận mắt con rùng mình? Vì nhờ vậy con được xử trí ngay. Giật mình thường chỉ diễn ra trong tích tắc, tới lúc bác sĩ đến thì con đã nằm yên. Nếu đang ở viện, mẹ gọi nhân viên y tế ngay khi thấy. Nếu đang ở nhà, mẹ lấy điện thoại quay lại để bác sĩ xem, rồi đưa con đi viện liền, đừng ngồi chờ xem con có giật nữa không.
Dấu hiệu bệnh tay chân miệng ở trẻ thường gặp
Theo Bệnh viện Nhi Trung ương, bé có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao, rồi nổi các nốt đỏ, mụn nước ở họng, quanh miệng, lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông và đầu gối. Miệng lở loét nên con đau và dễ bỏ ăn. Bé nhà mình cũng bắt đầu đúng như vậy: vài nốt dưới chân, rồi sốt nhẹ, rồi lở miệng.
Giai đoạn đầu nhìn rất “hiền”, nên mẹ dễ nghĩ như mình hồi đó. Bệnh viện Nhi Trung ương cũng ghi rõ bệnh có thể do nhiều loại virus gây nên, vì vậy bé từng bị rồi vẫn có thể bị lại, và lần sau không chắc nhẹ như lần trước.
Khi nào cần đưa bé đi khám ngay
Mình tổng hợp từ Bệnh viện Nhi Trung ương và Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố. Bé có một trong các dấu hiệu dưới đây là mẹ đưa đến bệnh viện ngay, không tự xử trí ở nhà:
- Giật mình, chới với, nhất là khi số lần giật mình tăng dần.
- Quấy khóc dai dẳng, bất thường. Bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương mô tả có bé cứ ngủ được 15–20 phút lại dậy quấy khóc 15–20 phút rồi ngủ tiếp.
- Sốt cao không hạ: sốt trên 38,5°C kéo dài hơn 48 giờ, dùng thuốc hạ sốt không đỡ.
- Thở nhanh, khó thở.
- Run tay chân, đi loạng choạng, co giật.
- Li bì, lơ mơ, khác hẳn mọi ngày.
- Khó nuốt, không ăn uống được.
Mẹ thấy con “không ổn” mà không gọi được tên cũng cứ đưa đi khám. Chiều hôm đó mình cũng chỉ thấy con khác khác, và mình mừng vì đã không chờ thêm.
Chăm bé bị tay chân miệng tại nhà khi bác sĩ cho về
Đa số bé được bác sĩ cho theo dõi ở nhà. Những việc bệnh viện hướng dẫn thì đơn giản thôi, cái khó là phải làm đều tay và để ý con liên tục:
- Ăn uống: cho con ăn thức ăn lỏng, dễ nuốt như cháo, sữa, chia thành nhiều bữa nhỏ. Miệng con đau nên con sẽ ăn ít hơn. Nếu con bỏ ăn bỏ uống hẳn thì mẹ đưa con đi khám lại.
- Vệ sinh miệng: Bệnh viện Nhi Trung ương hướng dẫn vệ sinh miệng cho bé bằng nước muối 0,9%. Thuốc bôi giảm đau miệng thì mẹ dùng theo đơn của bác sĩ.
- Hạ sốt: dùng thuốc hạ sốt theo chỉ định và liều bác sĩ dặn, không tự tăng liều hay đổi thuốc.
- Vệ sinh da: vẫn tắm rửa, giữ da con sạch sẽ theo hướng dẫn của bác sĩ.
- Theo dõi: để ý các dấu hiệu nặng ở mục trên, cả ngày lẫn đêm.
Những ngày con chỉ ăn được cháo, có cái nồi nhỏ nấu riêng cho con cũng đỡ cho mẹ nhiều. Mẹ nào đang tính mua thì xem thêm bài mình viết về nồi nấu cháo cho bé nha.
Bé bị tay chân miệng bao lâu thì đi học lại?
Bé bị bệnh cần nghỉ ở nhà để không lây cho các bạn. Bệnh viện Nhi Trung ương khuyên không cho bé đến nhà trẻ, trường học trong 10–14 ngày đầu của bệnh, còn Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố ghi 7–10 ngày. Con nhà mình cụ thể nghỉ bao lâu thì mẹ hỏi bác sĩ khám cho con, rồi báo cô giáo để lớp cùng lau dọn đồ chơi.
Là cô giáo mầm non, mình chỉ xin các mẹ một điều: con có nốt lạ, sốt nhẹ thì cho con ở nhà và nhắn cô một tiếng. Một bé đi học lúc đang bệnh là cả lớp phải lo theo.
Phòng bệnh tay chân miệng cho bé
Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố nhắc nguyên tắc “3 sạch”: ăn sạch, ở sạch, chơi sạch. Trong nhà, mình gom lại thành mấy việc làm hằng ngày:
- Rửa tay bằng xà phòng cho cả mẹ lẫn con, nhất là trước khi nấu ăn, cho con ăn và sau khi thay tã cho bé.
- Ăn chín, uống chín, không mớm thức ăn cho con.
- Không dùng chung muỗng, ly, khăn với bé đang bệnh.
- Lau sàn nhà, đồ chơi, tay nắm cửa thường xuyên.
Câu hỏi mẹ hay hỏi
Bé đã bị tay chân miệng rồi có bị lại không?
Có thể bị lại, vì bệnh do nhiều loại virus gây nên. Bé nhà mình bị tới lần thứ ba, và lần thứ ba lại là lần nặng nhất. Đừng vì con từng khỏi nhẹ mà chủ quan như mình.
Có thuốc đặc trị tay chân miệng không?
Theo Bệnh viện Nhi Trung ương thì không có thuốc điều trị đặc hiệu. Bác sĩ theo dõi và xử trí theo mức độ của từng bé, nên việc của mẹ là theo dõi sát và đưa con đi khám đúng lúc.
Bé bị tay chân miệng có được tắm không?
Được. Bệnh viện Nhi Trung ương vẫn hướng dẫn vệ sinh da, tắm cho bé bằng nước có tính sát trùng nhẹ. Mẹ tắm xong thì lau khô cho con là được.
Con mới có vài nốt đỏ ở chân, sốt nhẹ, có phải tay chân miệng không?
Mình không dám nói thay bác sĩ. Nhiều bệnh khác cũng nổi nốt đỏ, nên mẹ đưa con đi khám để bác sĩ xem trực tiếp, và hỏi kỹ những dấu hiệu nào cần quay lại ngay.
Mình tham khảo từ đâu
- Bệnh viện Nhi Trung ương, Bệnh tay chân miệng: 3 triệu chứng sớm báo hiệu diễn biến nặng của bệnh
- Bệnh viện Nhi Trung ương, Cách nhận biết và chăm sóc trẻ mắc tay chân miệng
- Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố, Cảnh giác bệnh tay chân miệng ở trẻ: nhận biết sớm, xử trí kịp thời để phòng biến chứng nguy hiểm
Mình biết đọc chuyện này sẽ thấy sợ. Nhưng mình mong mẹ nào đọc xong cũng nhớ được mấy dấu hiệu nặng, và đừng chủ quan như mình ngày đó. Nhà mẹ nào từng chăm con bị tay chân miệng thì kể mình nghe với nha, con đã vượt qua thế nào, mẹ để ý điều gì?