Hồi đó chỗ làm của mình có tới 3 chị nghỉ thai sản cùng lúc, nên bé nhà mình mới hơn 4 tháng là mình đã phải đi làm lại. Mình vẫn muốn con được bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu, nên chọn cách vắt sữa ra, cất tủ lạnh rồi nhờ mẹ chồng ở nhà cho bé ăn trong ngày. Từ đó mình mới bắt đầu tìm hiểu cách bảo quản sữa mẹ cho đúng.
Hồi đó mình tìm đọc khắp nơi, từ trang mạng, tạp chí đến diễn đàn của các mẹ, mỗi chỗ nói một kiểu. Giờ đọc lại thấy có mấy chỗ mình ghi chưa đúng, nên bài này mình viết lại cho các mẹ đi làm, bám theo hướng dẫn của CDC (Mỹ) và NHS (Anh) cho chắc.
Trả lời nhanh: Sữa mẹ vắt ra để ở nhiệt độ phòng (từ 25°C trở xuống) dùng trong 4 giờ, để ngăn mát tủ lạnh dùng trong 4 ngày (CDC), để tủ đông (−18°C) nên dùng trong khoảng 6 tháng. Rã đông thì để trong ngăn mát hoặc ngâm nước ấm, không dùng lò vi sóng. Sữa đã làm ấm hay bé bú dở thì dùng trong 2 giờ, quá giờ là bỏ.
Bài này mình viết từ năm 2015, tháng 10/2026 mình sửa lại cho đúng khuyến cáo mới của CDC và NHS và bỏ những chỗ cũ không còn đúng.
Bảng thời gian bảo quản sữa mẹ
Hai nguồn mình tham khảo lệch nhau ở vài chỗ, mình để cả hai cho các mẹ so. Chỗ nào lệch thì mình nghiêng về con số ngắn hơn, vì tủ lạnh trong nhà thường mở ra đóng vào cả ngày, chưa chắc lúc nào cũng đủ lạnh.
| Sữa để ở đâu | Theo CDC | Theo NHS |
|---|---|---|
| Nhiệt độ phòng | Tối đa 4 giờ, khi phòng từ 25°C trở xuống | Không ghi trong trang mình đọc |
| Ngăn mát tủ lạnh | Tối đa 4 ngày | Tối đa 8 ngày nếu tủ từ 4°C trở xuống; tủ chỉ đạt 5–10°C thì trong 3 ngày |
| Ngăn đá nằm bên trong tủ lạnh (kiểu tủ nhỏ 1 cửa) | Không tách riêng | 2 tuần |
| Tủ đông, ngăn đá đạt −18°C trở xuống | Nên dùng trong khoảng 6 tháng, tối đa 12 tháng | Tối đa 6 tháng |
| Túi giữ lạnh có túi đá | Tối đa 24 giờ | Tối đa 24 giờ |
| Sữa đông đã rã trong ngăn mát | Dùng trong 24 giờ | Không cấp đông lại |
| Sữa đã làm ấm hoặc bé bú dở | Dùng trong 2 giờ, quá 2 giờ thì bỏ | Không ghi trong trang mình đọc |
Có một điều mình muốn các mẹ ở miền Nam để ý: mốc 4 giờ của CDC là cho phòng từ 25°C trở xuống. Ở TP.HCM, trưa nắng phòng thường nóng hơn mức đó, nên mẹ đừng để sữa ngoài lâu. Vắt xong cho vào ngăn mát hoặc túi giữ lạnh luôn cho yên tâm.
Vắt sữa sao cho sạch
Trước khi vắt, mẹ rửa tay bằng xà phòng. Máy hút sữa và hộp đựng thì phải sạch và được tiệt trùng trước khi dùng, NHS có dặn kỹ chỗ này.
Nếu vắt bằng tay
Theo hướng dẫn của NHS, mẹ dùng một tay đỡ bầu ngực, tay kia đặt ngón cái và ngón trỏ thành hình chữ C, cách núm vài cm, ngay ngoài quầng sẫm màu. Bóp nhẹ rồi nhả, lặp lại cho đều nhịp, đừng trượt ngón trên da. Khi sữa chảy chậm lại thì xoay ngón tay sang chỗ khác của bầu ngực rồi làm tiếp.
Mấy lần đầu có khi chỉ được vài giọt, mẹ đừng nản. Bài cũ mình có ghi là làm thường xuyên thì sẽ quen tay hơn, đến giờ mình vẫn nghĩ vậy.
Nếu dùng máy hút sữa
Máy tay hay máy điện đều được, tùy mẹ vắt nhiều hay ít cữ mỗi ngày. Mình có viết riêng một bài về máy hút sữa bằng tay, có so với máy điện, mẹ nào đang phân vân thì xem thêm nha.
Cách bảo quản sữa mẹ trong tủ: hộp, túi và chỗ để
- Dùng túi trữ sữa hoặc hộp sạch loại dùng cho thực phẩm, nắp đậy thật kín.
- Ghi rõ ngày vắt lên từng túi. Có thêm giờ vắt thì càng dễ, cứ lấy túi cũ nhất ra dùng trước.
- Chia mỗi túi vừa một cữ của bé, đỡ phải bỏ sữa thừa. Sữa mẹ quý lắm, đổ đi một túi là tiếc cả buổi.
- Khi cấp đông, chừa khoảng 2,5 cm phía trên vì sữa đông lại sẽ nở ra (CDC).
- Không để sữa ở cánh cửa tủ lạnh hay cửa tủ đông. Chỗ đó nhiệt độ lên xuống nhiều nhất mỗi lần mở tủ. Cất sâu vào trong ngăn.
Nếu mẹ cần mua túi trữ sữa, mình để 2 loại đang bán ở AVAKids cho mẹ tham khảo. Thông tin là theo mô tả trên trang bán, giá tham khảo tháng 10/2026.
Túi trữ sữa Spectra 200 ml, hộp 30 túi, khoảng 170.000–180.000đ
Hợp với
- Mẹ nhờ người ở nhà hâm sữa giúp: túi có 2 ô đổi màu, báo khi sữa hâm quá khoảng 40°C.
- Bé đã bú cữ lớn, cần túi 200 ml. Túi có khóa kéo, tiệt trùng sẵn.
Chưa hợp
- Mẹ trữ nhiều cữ nhỏ mỗi ngày: giá mỗi túi cao hơn loại thường.
Túi trữ sữa Kamidi 150 ml, hộp 50 túi, khoảng 90.000đ
Hợp với
- Mẹ trữ nhiều cữ nhỏ, muốn tiết kiệm.
Chưa hợp
- Bé bú cữ lớn hơn 150 ml.
- Túi 150 ml, bé bú cữ lớn thì phải rã 2 túi.
Túi trữ sữa là đồ dùng một lần, mẹ đừng rửa ra dùng lại nha. Hộp nhựa hay hộp thủy tinh có nắp kín thì rửa và tiệt trùng dùng lại được.
Rã đông và hâm ấm sữa mẹ
Cách nhẹ nhàng nhất là tối hôm trước lấy túi sữa đông xuống ngăn mát, sáng ra sữa đã rã. Sữa rã trong ngăn mát thì dùng trong 24 giờ (CDC). Gấp hơn thì ngâm túi đã đóng kín vào bát nước ấm, hoặc để dưới vòi nước ấm vài phút.
Hai điều cả CDC lẫn NHS đều dặn:
- Không rã đông hay hâm sữa bằng lò vi sóng, không đun trực tiếp trên bếp. Sữa nóng không đều, có chỗ rất nóng dù bên ngoài sờ thấy ấm, dễ làm bỏng miệng bé.
- Sữa đã rã đông thì không cấp đông lại.
Hâm xong mẹ lắc nhẹ cho sữa đều, nhỏ vài giọt lên cổ tay thử, thấy ấm chứ không nóng là được. Nhà nào muốn dùng máy cho tiện thì mình có ghi lại kinh nghiệm chọn máy hâm sữa ở bài riêng.
Bài cũ mình có nhắc cho bé uống sữa mẹ đã trữ bằng cốc và thìa. Cách đó vẫn dùng được, mẹ chọn cách nào hợp với bé và người ở nhà chăm bé là được.
Mang sữa từ chỗ làm về nhà
Ở chỗ làm có tủ lạnh thì vắt xong cất ngay vào tủ, chiều về mới bỏ vào túi giữ lạnh. Không có tủ thì mẹ mang theo túi giữ lạnh có túi đá từ sáng. Theo CDC và NHS, sữa trong túi giữ lạnh có đá dùng được tới 24 giờ, về đến nhà thì chuyển ngay vào ngăn mát hoặc ngăn đá. Mình có viết thêm một bài về mang sữa cho bé khi ra ngoài, có nói vì sao không nên ủ ấm sữa nhiều giờ liền.
Khi nào mẹ cần đi khám
Đi làm lại, cữ vắt dễ bị lệch giờ, ngực dễ căng tức hơn lúc ở nhà cho con bú. Mẹ để ý các dấu hiệu sau, NHS mô tả là có thể do viêm tuyến vú:
- Một vùng trên bầu ngực sưng, nóng, sờ vào đau, hoặc có khối cứng.
- Kèm sốt, đau mỏi người, mệt như sắp cảm cúm.
NHS khuyên đi khám nếu đã tự chăm ở nhà 12–24 giờ mà không đỡ. Còn nếu mẹ sốt cao, mệt nhiều thì đi khám sớm, đừng cố chờ. NHS cũng dặn trong lúc bị như vậy mẹ vẫn tiếp tục cho bé bú bình thường, đừng tự ý ngưng.
Câu hỏi mẹ hay hỏi
Sữa mẹ để ngoài được bao lâu?
Theo CDC, sữa vừa vắt để ở nhiệt độ phòng từ 25°C trở xuống thì dùng trong 4 giờ. Trời nóng hơn thì mẹ nên cất tủ lạnh sớm hơn.
Sữa mẹ để ngăn mát được bao lâu?
CDC ghi tối đa 4 ngày. NHS ghi tới 8 ngày nếu tủ từ 4°C trở xuống, tủ chỉ đạt 5–10°C thì chỉ trong 3 ngày. Tủ nhà hay mở ra mở vào thì mẹ cứ theo mốc 4 ngày.
Sữa mẹ trữ đông rồi rã ra, bé bú không hết có cất lại được không?
Không mẹ nhé. Sữa rã đông thì không cấp đông lại, còn sữa đã làm ấm hay bé bú dở thì dùng trong 2 giờ, quá giờ là bỏ.
Rã đông sữa mẹ thế nào cho nhanh mà vẫn an toàn?
Ngâm túi sữa còn đóng kín vào bát nước ấm, hoặc để dưới vòi nước ấm vài phút. Không dùng lò vi sóng, không đun trên bếp. Không gấp thì để trong ngăn mát qua đêm là nhẹ nhàng nhất.
Mình tham khảo từ đâu
- CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ): Breast Milk Storage and Preparation
- NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh): Expressing and storing breast milk
- NHS: Mastitis
Mẹ nào cũng đang đi làm lại và trữ sữa cho con thì kể mình nghe với, nhà các mẹ xếp tủ lạnh thế nào, mang sữa về ra sao? Mấy mẹo nhỏ kiểu đó nhiều khi giúp mẹ khác đỡ được cả buổi loay hoay.